Πέμπτη, 14 Μαρτίου 2013

Η Καθαρή Δευτέρα




«Σήμερά’ναι η μέρα μας
κι η σκυλοδευτέρα μας
Σήμερα θα γανωθούμε
και στη λούμπα θα νιφτούμε»


Η Καθαρή Δευτέρα λέγεται και σκυλοδευτέρα, γαδαροδευτέρα, πρωτονήστιμη Δευτέρα ή Αρχιδευτέρα.

Είναι η ιδανική μέρα για μαντείες. Οι κοπέλες δένουν στη μέση τους ένα χρυσό μαντήλι και κάνουν τρεις κόμπους με τις άκρες τους, λέγοντας: «Αγία Δευτέρα βγαίνοντας, αγία Τρίτη μπαίνοντας, αγία Τετράδ’αληθινή όπου σε στέλνω να διαβείς... τη Μοίρα μου να πας να βρεις, να’ρθει απόψε να μου πει ποιον άντρα θελά πάρω», για να δουν στο όνειρό τους ποιον θα παντρευτούν.

Ένα άλλο έθιμο για να μαντέψουν ποιον θα παντρευτούν είναι η παρασκευή αλμυροκουλούρας. Οι νεαρές κοπέλες πρέπει να πάρουν αλεύρι αλεσμένο από τρία σπίτια απίκραντα ή μονοστέφανα, βάζουν πολύ αλάτι και ζυμώνουν ανάποδα (με τα χέρια πίσω από την πλάτη) και κάνουν τρεις κουλούρες. Τη μια θα τη φάνε, τη δεύτερη θα την ρίξουν στη στέγη του σπιτιού και την τρίτη θα τη βάλουν κάτω από το μαξιλάρι.

Επίσης, ρίχνουν και τη σαρακοστοκουλούρα, από την οποία τρώνε ένα κομματάκι για να μην τους βρει η Σαρακοστή νηστικούς. Την κυλούνε μόλις ξυπνήσουν την Καθαρή Δευτέρα, για να δουν την τύχη της οικογένειας. Αν κυλήσει δεξιά, θα είναι καλά τα πράγματα για το σπίτι, αν κυλήσει αριστερά θα είναι δυστυχισμένο το σπιτικό τους.

Την μέρα εκείνη, επίσης, δεν χρησιμοποιούν το μαχαίρι για οποιαδήποτε δουλειά, για να «μην κόφτουν τα ποντίκια τα γεννήματα» και ασχολούνται με την καθαριότητα του σπιτιού και των μαγειρικών σκευών τους. Ετοιμάζουν νηστίσιμα φαγητά, όπως είναι το μπουρανί (χορτόσουπα), πίτα από λάχανα, λαγάνα, ταραμά και χαλβά.

Τα παιδιά συνηθίζουν να πετάνε τους αετούς στον ουρανό, ενώ όλοι γλεντάνε με τις μεταμφιέσεις, τις κωμικές παραστάσεις (βλάχικος γάμος, η κηδεία της Τυροφάγου ή του Καρνάβαλου), τους χορούς και τα σατυρικά τραγούδια (χορός του πιπεριού) και «τα εξ αμάξης» (κάποιος που είναι πάνω σε βοδάμαξα λέει διάφορα άσεμνα λόγια στους παρευρισκόμενους στη γιορτή του χωριού).







ΠΗΓΕΣ:

  • Γεώργιος Α. Μέγας: «Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαϊκής λατρείας», Εκδ. Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», 2001
  • Γεώργιος Α. Μέγας: «Ζητήματα ελληνικής λαογραφίας», Εκδ. Ακαδημία Αθηνών, 1975
  • Δημήτριος Σ. Λουκάτος: «Πασχαλινά και της άνοιξης», Εκδ. Φιλιππότη, 1980

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου