Παρασκευή, 1 Φεβρουαρίου 2013

Ο ΆΓΙΟΣ ΤΡΥΦΩΝΑΣ


  
Ήταν φτωχός βοσκός και γιάτρευε όλες τις αρρώστιες και έδιωχνε τους δαίμονες. Ζούσε στη Μ. Ασία στα τελευταία χρόνια των χριστιανικών διωγμών. Έγινε χριστιανός και μαρτύρησε με βασανιστήρια και αποκεφαλίστηκε.

Η λατρεία του Αγίου, άρχισε από πολύ νωρίς, καθώς, ήδη από τον 6ο αιώνα, είχε δύο ναούς στην Κωνσταντινούπολη και ένα μοναστήρι. Τον τιμούν και οι Καθολικοί τον Νοέμβριο. Είναι ο προστάτης των γεωργών και των αμπελουργών. Επίσης, τα Σωματεία Κηπουρών και Αμπελουργών τον έχουν προστάτη τους.

Το ελληνικό όνομα του Αγίου σχετίστηκε με τη λέξη «τρυφερός» και θεωρείται ο προστάτης των χωραφιών, των αμπελιών και των κήπων. Γι’αυτό και τον απεικονίζουν με ένα κλαδευτήρι στο χέρι.
Υπάρχει και σχετική εκκλησιαστική προσευχή ώστε να τον παρακαλούν οι γεωργοί να προστατεύσει τα χωράφια από ακρίδες και ζωύφια, καθώς επίσης και ο «εξορκισμός του Αγίου Τρύφωνος εις κήπους και αμπελώνας και χωράφια».

Από την ημέρα εκείνη μπορούν να ξεκινήσουν το κλάδεμα οι αμπελουργοί. Το πρωί παίρνουν τον αγιασμό από την εκκλησία και πηγαίνουν και ραντίζουν με αυτό τα αμπέλια και τα χωράφια τους. Σε κάποια μέρη της Ελλάδας, πηγαίνει ο παπάς να αγιάσει τους αμπελώνες, ξορκίζοντας τα ζωύφια.

Στο Διδυμότειχο, την ημέρα της γιορτής του Αγίου, κάθε αμπελουργός πήγαινε στο αμπέλι του μετά τη λειτουργία της εκκλησίας και έκοβε τρεις βέργες και πριν αρχίσει το κλάδεμα, ρωτούσε: «Πού’σαι Άϊ-Τρύφωνα;» και απαντούσε, τάχα πως ήταν ο Άγιος ο ίδιος που αποκρινόταν, μόνος του: «Εδώ είμαι, αλλά απ’τα σταφύλια δεν φαίνομαι».

Οι γεωργοί της Αιτωλίας, κρατάνε την αργία του Αγίου Τρύφωνα «για το ποντίκι», γιατί αν δουλέψει κάποιος εκείνη τη μέρα, τα ποντίκια θα χαλάσουν τα σακάλευρα, τα σακούλια, τα ρούχα και τα δισάκια.

Στην Ηλεία, οι αμπελουργοί αποφεύγουν να κάνουν οποιαδήποτε εργασία στα αμπέλια, γιατί υπάρχει μια ιστορία για κάποιον που μαγάρισε τη μέρα και δούλεψε και έκοψε με το κλαδευτήρι τη μύτη του.

Επί Τουρκοκρατίας, οι γυναίκες της Αθήνας απέφευγαν στη γιορτή του Αγίου, να στριφώσουν νήμα ή ρούχα. Μάλλον, επειδή από παρετυμολογία του ονόματος σε Άγιο Στρίφωνα, παλιότερα δεν έστριφαν γνέμα για ύφανση.

Μια άλλη περίπτωση παρετυμολογίας του ονόματος του Αγίου συναντάται και στη Δυτική Μακεδονία, όπου τον αποκαλούν Άγιο Τρίφυλλα και πιστεύουν ότι τους βοηθάει στην καλή βλάστηση του τριφυλλιού.

Στη Βύτινα, υπάρχει ένα πειραχτικό ανέκδοτο (φώνημα) για όσους έχουν το όνομα του Αγίου Τρύφωνος:

Ε! Τρύφωνα! Να πεις του Τρύφωνα, να πάει στον Τρύφωνα, να πει του Τρύφωνα, να στείλει τον Τρύφωνα εδώ, που τον θέλω







ΠΗΓΕΣ:

Άλκης Κυριακίδης-Νέστορας: «Οι 12 μήνες. Τα λαογραφικά», Εκδ. Μάλλιαρης-παιδεία, 1986.

Δημ. Σ. Λουκάτος: «Συμπληρωματικά του χειμώνα και της άνοιξης», Εκδ. Φιλιππότη, 1985



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου